1. Kalk: een levend en ecologisch materiaal

1. Kalk, een levend materiaal

Werken met kalk is het gebouw opnieuw op het ritme van de natuur brengen.

Kalk is dampopen, regelt het vocht, laat de muur drogen en wordt na verloop van tijd weer steen. Kalk beschermt oud metselwerk zonder het af te sluiten en biedt een ongeëvenaard binnencomfort.

Het is een mineraal bindmiddel uit kalksteen: de steen wordt gebrand, met water geblust en hardt opnieuw uit door CO₂ op te nemen.

Deze cyclus – steen → kalk → steen – maakt van kalk een ecologisch en duurzaam materiaal, zowel traditioneel als modern.

2. De grote kalkfamilies

In de praktijk onderscheiden we twee hoofdfamilies:

➤ Luchtkalk (CL)

• Gemaakt van zuivere kalksteen.
• Hardt uit aan de lucht, door carbonatatie.
• Soepel, dampopen, ideaal voor afwerkingen, kalkstuc, kalkverf.
• Zeer zacht in de verwerking, maar de eerste dagen gevoelig voor regen.
  👉 Voorbeelden:
• Gordillo’s CL 90-S PL (ambachtelijke kalkpasta, gemaakt in Morón – Andalusië).
• Com-Cal Estucal CL 90 (fijn poeder, klaar voor gebruik voor kalkstuc en afwerkingen).

➤ Natuurlijke hydraulische kalk (NHL)

• De kalksteen bevat van nature klei.
• Bindt met water en hardt daarna verder uit aan de lucht.
• Sterker en sneller, en toch dampopen.
  👉 Voorbeelden:
• Com-Cal Base NHL 5: raaplaag, metselwerk, blootgestelde zones.
• Com-Cal Restaura NHL 3.5: restauratie van oude gevels.
• Gordillo’s HL 3.5 / HL 5: ambachtelijke natuurlijke hydraulische kalk.

💡 Van op de werf:
Hoe hoger het getal (NHL 5 > NHL 3.5), hoe harder en hydraulischer de kalk.
Bij renovatie vermijden we te “gesloten” bindmiddelen: beter een muur die ademt dan een muur die blaast.

3. De kalkcyclus

1. De kalksteen wordt gebrand → men krijgt ongebluste kalk.
2. Die wordt met water geblust → gebluste kalk.
3. Ze wordt verwerkt → ze neemt opnieuw CO₂ uit de lucht op en wordt weer kalksteen.

Deze natuurlijke cyclus verklaart waarom we van een levend materiaal spreken: kalk blijft na het aanbrengen evolueren.

Vaklui zeggen vaak dat kalk “met de muur meeademt”.

🌿 Goed om te weten:
De kalk van Gordillo’s wordt gebrand in traditionele houtgestookte ovens, door UNESCO erkend als levend cultureel erfgoed. De carbonatatie compenseert een deel van de CO₂ die bij het branden vrijkomt.

4. Waarom kiezen voor kalk?

Technische voordelen:

• Laat de muur ademen (zeer lage μ).
• Regelt het vocht en voorkomt opstijgend vocht.
• Alkalisch → werkt van nature ontsmettend.
• Biedt thermisch comfort en een opmerkelijke thermische massa.
• Makkelijk te herstellen zonder alles te moeten afkappen.

Voordelen op de werf:

• Ruime verwerkingstijd.
• Aan te brengen met troffel, spaan of borstel.
• Geschikt voor natuursteen, baksteen, hennep, hout, leem…
• Geen geur, geen VOS (vluchtige organische stoffen).

5. Welke kalk wanneer gebruiken?

Toepassing	Aanbevolen type	Voorbeeldproduct FAIRĒKO
Kalkverf of minerale verf	CL 90	Gordillo’s Silicate, Com-Cal Pintura, LimeWash
Decoratieve afwerking (kalkstuc, tadelakt)	CL 90	Gordillo’s Fin / Extra-Fin 1C/2C, Com-Cal Estucal / Deco / Tradicional
Restauratiepleister, beschutte gevel	NHL 3.5	Com-Cal Restaura, Gordillo’s HL 3.5
Metselwerk, raaplaag, plint	NHL 5	Com-Cal Base, Gordillo’s HL 5
Vochtige muur / salpeter	Lichte NHL 3.5	Com-Cal Humical (saneerpleister)
Herstel van natuursteen	Fijne NHL / CL	Com-Cal Roc (fijne minerale mortel)

6. De ondergrond voorbereiden

Voor u begint, bekijkt u de muur:

• Aard van de ondergrond: baksteen, natuursteen, blok, hennep?
• Is er vocht of zijn er zouten?
• Resten van cement of dampdichte verf?

👉 Gouden regel:
De ondergrond moet proper en licht vochtig zijn, maar niet doorweekt.
Een droge muur “drinkt” het water uit de mortel → de kalk verbrandt en poedert af.
Een te natte muur verhindert de binding → de kalk glijdt af en zakt in.

🧰 Vaktip:
Bevochtig de ondergrond de dag voordien en opnieuw vlak voor u begint.
Werk bij voorkeur tussen 5 °C en 30 °C, in de schaduw.

7. Aanbrengen: de 3 lagen van een goede kalkpleister

1. Hechtlaag – vloeibaar, zand 0-3/5 mm, compatibel bindmiddel.
   → Moet in de ondergrond “bijten”.
   1 volume kalk op 1 volume zand
2. Raaplaag – dikte 6-15 mm, zand 0-4 mm.
   → Zorgt voor sterkte en vlakheid.
3. Afwerklaag – 2-3 mm, zand 0-1 mm of fijn poeder.
   → Bepaalt textuur, kleur en dampopenheid van het oppervlak.

⏱ Traag drogen: 1 tot 1,5 mm per dag, afhankelijk van het weer.
Bescherm tegen wind en zon: de muur moet “levend” blijven, niet verbranden.

8. De kant-en-klare oplossingen van FAIRĒKO

➤ Gamma Com-Cal (België – Catalonië)

Natuurlijke kalk, klaar voor gebruik, met de juiste dosering en de juiste zanden:

• Base NHL 5 → raaplaag en metselwerk.
• Restaura NHL 3.5 → dampopen restauratiepleisters.
• Estucal CL 90 → afwerkingen, kalkstuc, kalkverf.
• Humical → vochtige muren en salpeter.
• Roc → herstel van natuursteen.
• Adherecal → dampopen lijm voor biobased isolatie.
• Com-Cret → bindmiddel voor chapes en voor de samenstelling van thermisch corrigerende pleisters 
• Thermcal → thermisch corrigerende pleisters 

👉 Deze producten voorkomen doseerfouten en garanderen de samenhang tussen de lagen.
U opent de zak, mengt met water en brengt aan.

➤ Gamma Gordillo’s Cal de Morón

(Andalusië)

Mortels in pastavorm op basis van ambachtelijke kalk:

• Mortier Base Aéra → soepele raaplaag, kant-en-klare pasta.
• Mortier Fin / Extra-Fin → fijne en decoratieve afwerkingen.
• Tadelakt → glanzende, van nature waterdichte afwerking.
• Pintura de Cal / Veladura → kalkverf en minerale lazuur.
• Pegamento Bio / Bio Calcita → dampopen minerale lijmen.

Hun textuur is smeuïg en prettig om mee te werken.
De pasta “blijft hangen” aan de troffel en laat zich als een crème uitstrijken.

9. Veelgemaakte fouten

• Cement gebruiken op een oude muur: blazen, ingesloten vocht, zouten.
• De ondergrond niet bevochtigen: afpoederen en verlies van hechting.
• Te dik in één laag aanbrengen: krimpscheuren.
• Te snel drogen (volle zon, wind): verbrand oppervlak.
• Een te “gesloten” laag maken (te veel bindmiddel): de muur ademt niet meer.

⚠️ Belangrijk:
Werk altijd van hard naar zacht: harde ondergrond, tussenlaag, zachte afwerking.

10. Onderhoud en duurzaamheid

Een goed uitgevoerde kalkpleister krijgt mettertijd een patina.

Om de 5 tot 10 jaar geeft een kalkverf of een veladura/LimeWash opnieuw glans en bescherming, zonder de pleister te vernieuwen.

Bij een stootschade is herstel eenvoudig: plaatselijk bijwerken met dezelfde kalk, borstelen, laten ademen.

🌿 Voordeel: geen synthetische producten, geen plastic film; de gevel blijft op natuurlijke wijze drogen.

11. Verder lezen

• IPW-gids (vandaag AWaP) – Enduits, Rejointoiements, Badigeons (Paix-Dieu)
• Technische fiche Com-Cal HL 5 en NHL 3.5
• Catalogus Gordillo’s Cal de Morón – Erfgoed en Innovatie

Samengevat

Werken met kalk is leren luisteren naar de muur.

Het vraagt geduld, bescherming en nauwkeurigheid, maar het geeft levende, gezonde en mooie gebouwen.

De oplossingen van Com-Cal en Gordillo’s maken het werk makkelijker, met respect voor de traditie:

→ de precisie van voorgemengde mortels,

→ de edelheid van ambachtelijke kalk,

→ en de garantie van een muur die ademt.